NadciśnienieLeczenie nadciśnienia tętniczego

Kiedy nadchodzi moment, w którym nie możemy obejść się bez leków? Odpowiedź jest prosta - wówczas gdy le­czenie niefarmakologiczne (bez leków) nie wystarcza do znormalizowania ciśnienia tętniczego lub gdy współwystępują inne choroby układu krążenia (choroba wień­cowa, stan po zawale mięśnia sercowego lub po udarze mózgu, niewydolność serca) i cukrzyca. Obecnie w Polsce istnieje po­nad 50 różnych substancji obniżających ciśnienie i około 300 różnych preparatów znajdujących się w obrocie handlowym. Składają się one z jednej substancji lub połączenia wielu substancji. Ponad jedna trzecia Polaków nie zna wartości swojego ciśnienia tętniczego. Wielu chorych pomi­mo stwierdzenia podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego nie leczy się wcale lub leczy się nieregularnie. Skuteczne leczenie nadciśnienia tętniczego powodu­je zmniejszenie ryzyka wystąpienia jego powikłań prawie o połowę. Przestrzegamy przed leczeniem się „na własną rękę”. O wyborze odpowiedniego sposobu terapii może decydować jedynie lekarz.

Górna wartość, nazywana ciśnieniem tętniczym skurczowym, powstaje w momencie, w którym mięsień sercowy kurczy się, aby wpompować krew do na­czyń krwionośnych, a dolna, nazywana ciśnieniem tętniczym rozkurczowym, jest notowana, gdy serce się rozkurcza. Wobec tego w trakcie każdego uderzenia serca ciśnienie w naczyniach waha się pomiędzy górną i dolną wartością. Nad­ciśnienie tętnicze stwierdza się dopiero wówczas, gdy w trakcie trzech kolejnych wizyt u lekarza pomiary ciśnienia tętniczego wykazują podwyższone wartości. U zdrowego człowieka wartości ciśnienia tętniczego nie są jednak stale jednakowe. W nocy ciśnienie tętnicze jest najczęściej nieco niższe niż w ciągu dnia, natomiast praca fizyczna lub stres psychiczny mogą zwiększyć wartości ciśnienia tętniczego w ciągu kilku minut. U człowieka zdrowego ciśnienie tętnicze zwiększa się jednak tyl­ko na krótki czas, na przykład w trakcie wysiłku fizycznego, po czym bardzo szyb­ko normalizuje się. Ciśnienia tętniczego nie można „wyczuć” - należy je mierzyć! Nie ma żadnych specyficznych dla nad­ciśnienia objawów chorobowych. Zdarza się, że pacjenci z nadciśnieniem uskarżają się na bóle w okolicy serca, bóle i zawroty głowy lub duszność. Objawy te mogą jed­nak wystąpić również przy prawidłowych wartościach ciśnienia tętniczego. Zdecydowanie najważniejszym elemen­tem leczenia jest zmniejszenie nadwagi. U ludzi z nadwagą nadciśnienie tętnicze występuje dwa razy częściej niż u ludzi z normalnym ciężarem ciała. Przez samo zmniejszenie nadwagi wartości ciśnienia tętniczego mogą zostać często tak dalece obniżone, że wdrożenie leczenia lekami nie jest już konieczne. Kawa pita w umiarko­wanych ilościach nie jest przeciwwskaza­na w nadciśnieniu tętniczym. Natomiast bardzo ważne jest ograniczenie spożycia alkoholu, który podnosi ciśnienie. Po zmniejszeniu spożycia alkoholu ciśnienie zmniejsza się, a ponadto odchudzanie sta­je się łatwiejsze! Można również spróbo­wać zmniejszyć wartości ciśnienia poprzez ograniczenie spożycia soli kuchennej. Jednak, inaczej niż przy redukcji nadwagi i spożycia alkoholu, czy i na ile zmniejszy się ciśnienie dzięki ograniczeniu spożycia soli, jest sprawą indywidualną i nie da się precyzyjnie przewidzieć. Przy próbie ogra­niczenia spożycia soli należy pamiętać, że szczególnie dużo soli kuchennej znajduje się w konserwach i daniach gotowych.

Szeroko zakrojone wieloośrodkowe programy lekowe bezspornie udowodniły skuteczność leczenia nadciśnienia o róż­nym stopniu zaawansowania, a co naj­istotniejsze, zmniejszenie chorobowości i umieralności. Duże znaczenie miały także badania poświęcone niefarmakologicznym metodom (modyfikacji stylu życia), które stanowią nieodłączny element leczenia nadciśnienia tętniczego.
Leczenie niefarmakologiczne obejmuje przede wszystkim redukcję nadwagi, ograniczenie spożycia soli i alkoholu oraz zwiększenie aktywności fizycznej. Szcze­gólnie ważne znaczenie ma zaprzestanie palenia tytoniu. Modyfikacja stylu życia przyczynia się nie tylko do obniżenia ciśnienia krwi, ale także wywiera korzystny wpływ na czyn­niki ryzyka miażdżycy współistniejące z nadciśnieniem. Ostatnio wiele uwagi poświęca się ba­daniom znanym pod akronimem DASH (Dietary Approaches to Stop Hyperten­sion). Stwierdzono, że dieta bogata w jarzyny, owoce, z ograniczeniem tłuszczów nasyconych wywiera znaczący efekt hipotensyjny u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Współczesna medycyna dysponuje wie­loma skutecznymi lekami hipotensyjnymi. Należą do nich m.in. leki moczopędne, leki beta-adrenolityczne. Podkreśla się zalety leków hipotensyjnych o długim czasie działania, które umożliwiają równomierne obniżenie ci­śnienia krwi w ciągu doby. Zmniejszają też wzrost ciśnienia krwi w godzinach rannych, który związany jest z większą częstością występowania incydentów sercowo-naczyniowych.